Assessment Unit 6

IRE 6 - Source: Speaking Our Language 46 - 54

At Level 6 the student should know the following words / structures and those in SOL Programmes 1 - 45 and be able to use them in conversation.
General Outcome Function Description Language Examples
Trying things Telling someone to try something Feuch / feuchaibh rud beag dheth
Feuch ri do bhiadh ithe
Feuch gun tèid sibh a choimhead oirre
  Try not to! Feuch nach ith thu cus
Na feuch ri sin a thogail: tha e trom
  Asking someone if they'd like to try something A bheil thu airson tè eile / bùth eile fheuchainn?
  Asking someone if they're trying to do something A bheil thu a' feuchainn ri sin a chàradh / Gàidhlig ionnsachadh?
Dè tha thu a' feuchainn ri dhèanamh?
  Saying what you're trying to do Tha mi a' feuchainn ri snàmh ionnsachadh
  Saying you will try / not try something Feuchaidh mi balgam eile dheth
Feuchaidh mi ri tadhal ort
Chan fheuch mi idir
Chan fheuch mi e, cha robh mi riamh math air cunntas
  Saying you tried / didn't try something Dh'fheuch mi ri fònadh thugad
Dh'fheuch mi am fear sin
Cha do dh'fheuch mi an coiridh
  Asking someone if they tried something An do dh'fheuch thu an deoch ùr seo?
Dh'fheuch / Cha do dh'fheuch
  Asking how someone got on and responding Ciamar a fhuair thu air adhart?
Fhuar mi air adhart glè mhath
Rinn mi a' chùis air
Telling people things Telling someone to tell you something Innis dhomh!
Innis dhomh dè thachair
Innis tuilleadh dhomh
  Asking someone if they're going to tell something and responding A bheil thu a' dol a dh'innse dhomh cò bh' ann?
Tha, tha mi a' dol a dh'innse dhut
Chan eil, chan eil mi a' dol a dh'innse idir
Dh'innis mi dhut mu thràth
  Asking someone if they'll tell something and responding An innis thu dhomh beagan mun turas a chaidh thu dhan Fhraing?
Innsidh / Chan innis
Bha sinn mu dheas, faisg air Toulon
  Saying that you can't tell Chan urrain dhomh innse dhut
  Asking someone if you told them something and responding An do dh'innis mi dhut gu bheil pàrtaidh gu bhith againn a-nochd?
Dh'innis / Cha do dh'innis
Dh'innis, dh'innis thu dhomh a-raoir
  Asking someone if they were told something and responding An do dh'innis e / i sin dhut?
Dh'innis / Cha do dh'innis e / i dhomh
  Asking when someone is going to tell something Cuin a tha thu a' dol
a dh'innse dhomh / dha / dhi an rud a chuala tu?
  Asking what someone is going to tell and responding De tha thu a' dol
a dh'innse dhomh / dha / dhi / dhaibh?
Innsidh mi stòiridh dha
Chan innis mi càil idir dhi
Making requests Asking someone to go somewhere and responding An tèid thu còmhla rium?
An tèid thu cuide rithe?
Thèid / Cha tèid
Thèid, a bheil thu a ' toirt leat a' chèir?
Cha tèid, chan aithnich mi i
  Asking someone to get something for you and responding Am faigh thu dhà no trì stampaichean dhomh?
Am faigh sibh reòiteagan dhuinn?
Gheibh / Chan fhaigh
Gheibh, an e a' chiad no an dàrna clas a tha thu ag iarraidh?
Chan fhaigh, tha mi duilich, chan eil gin air fhàgail
  Asking someone to give someone something and responding An toir thu dhomh dhà dhiubh?
An toir sibh dhomh sùil air a' phàipear agaibh?
Bheir, gu dearbh
Cha tòir - ceannaich fhèin fear!
  Asking someone to do something and responding An dèan thu sin dhomh?
An dèan sibhse an dràibheadh?
Cha dèan / Nì
Cha dèan, tha e fada ro dhoirbh dhòmhsa
Nì, fuirich mionaid
Winning and losing Asking someone if they won and responding An do bhuannaich thu / sibh?
Bhuannaich / Cha do bhuannaich
Bhuannaich, bhuannaich sinn còig a neoni
  Asking someone if they lost and responding An do chaill thu / sibh?
Chaill / Cha do chaill
Cha do chaill, bhuannaich sinn
Chaill, chall sin trì a dhà
  Asking someone if they won something An do bhuannaich thu càil / an gèam?
  ... and replying Bhuannaich mi botal uisge-beatha
Cha do bhuannaich mi càil
Bhuannaich mi aon a neoni
Cha do bhuannaich, bhuannaich Nan
  Asking if someone else won and responding An do bhuannaich an Sgioba Dearg?
Cha do bhuannaich, bhuannaich an Sgioba Gorm
Bhuannaich, fhuir iad an cupa
  Asking if someone else lost and responding An do chaill Alba?
Cha do chaill, bhuannaich iad
Chaill iad an aghaidh na h-Eadailt
  Asking what someone won and responding Dè bhuannaich thu?
Bhuannaich mi fichead not
  Asking what someone else got and responding De fhuair thu?
An d' fhuair thu càil?
Fhuair mi botal fìon
Cha d' fhuair mi càil
  Asking what prize someone got Dè an duais a fhuair thu?
Innis dhomh dè an duais a fhuair thu
  Saying what prize was received Fhuair mi a' chiad duais
Bha sinn anns an treas àite
Talking about the body The head aodann / aghaidh / mala / sùil / rosg / falt / gruag / cluas / sròn / gruaidh / beul / lip / fiacail / teanga / smiogaid
  The body amhaich / gualainn / druim / broilleach / gàirdean / uilinn / meadhann / brù / mionach / stamag / làmh / caol an dùirm / corrag / meur / òrdag / cruachan / tòn / màs / taobh / sliasaid / glùin / cas / adhbrann / sàil
  Asking what happened or what is wrong Dè thachair dhut?
Dè dh'èirich dhuibh?
Dè tha cèarr ort / air / oirre
Dè rinn thu air do shùil?
  Telling someone that you hurt yourself Ghoirtich mi mi fhìn
Ghoirtich mi mo dhruim
etc
  Telling someone you cut yourself Ghèarr mi mo chorrag / m' òrdag
  Saying something is painful Tha mo ghlùin / mo chluas / m' uilinn goirt
  Asking if an injury is getting better and responding A bheil do chas a' fàs nas fheàrr?
A bheil an leòn a' slànachadh?
Tha, tha i fada nas fheàrr
Tha e air slànachadh a-nis
  Telling how you were injured Ghoirtich mi mo dhruim ann an tubaist rathaid
Thuit mi nuair a bha mi a' sgitheadh agus bhris mi mo chas
  Telling how someone else was injured Bhris i a cruachan nuair a chaidh a bualadh le càr
Bhrùth i a sàil nuair a chaidh i thar a h-adhbrainn
  Telling what the result of a fall was Thuit mi agus ghoirtich mi mo glùin
Thuit mi agus bhris mi cnàmh nam chois
Talking about health Asking about someone's state of health Ciamar a tha thu a' faireachhainn?
A bheil sibh a' cumail gu math?
  and replying Tha mi a' faireachdainn sgoinneil
Chan eil adhbhar a bhith a' gearain
Bidh mo stomag a' cur dragh orm
  Telling someone what is good for them Tha measan / beagan eacarsaich math dhut
Tha e math dhut a bhith ag ithe biadh fallain
  ... and what is not good for them Chan eil e math dhut
Chan eil cus shuiteas math dhut
  Telling someone what is bad for them Tha cus salainn dona dhut
Tha e dona dhut cus cuideam a bhith annad
  Suggesting healthy activities Carson nach tèid thu dhan ionad spòrs?
Carson nach fhaigh thu baidhsagal?
  Telling someone not to consume too much Na ith cus / na òl cus
  Saying what someone shouldn't consume Cha bu chòir dhut uimhir de sheoclaid ithe
Cha bu chòir dhut a bhith a' fraighigeadh a h-uile càil
  Telling someone not to do too much Na dèan cus
Na dèanaibh cus
  Telling someone to take a rest Leig d' anail / Leigibh ur n-anail
  Saying someone else should take a rest Bu chòir dhi a h-anail a leigeil
Bu chòir dha anail a leigeil
Bu chòir dhaibh an anail a leigeil
  Asking about someone's lifestyle An robh thu riamh a' smocadh?
Am bi sibh a' cluich spòrs sam bith?
  Advice about lifestyle Feumaidh tu nas lugha òl
Bu chòir dhut barrachd eacarsaich a dhèanamh
Chan uilear dhut seachdain a ghabhail dheth
Ma tha thu airson cuideam a chur ort bu chòir dhut barrachd ithe
  Stop doing it or suffer the consequences Na bi a' cluich sin cho àrd no fàsaidh tu bodhar
Talking about the senses Asking if someone can see something A bheil thu a' faicinn dad a-nis?
A bheil thu ga fhaicinn?
A bheil thu ga faicinn?
  Saying you can see something Tha mi a' faicinn cuideigin a' tighinn
Tha mi ga fhaicinn / ga faicinn
  Saying you cannot see something Chan eil mi a' faicinn ceart; tha e ro dhorch
Chan eil mi ga fhaicinn idir
Chuala mi i, ach chan eil mi ga faicinn
  Asking someone if they can see you A bheil thu gam fhaicinn?
  Saying you can see someone Tha mi gad fhaicinn / gur faicinn / gam faicinn
  Asking someone if they can hear someone A bheil thu a' cluinntinn math gu leòr?
A bheil thu ga chluinntinn?
A bheil thu ga cluinntinn?
  Saying you can hear something Tha mi a' cluinntinn na tha thu ag radh
Tha mi ga cluinntinn
  Saying you cannot hear something Chan eil mi a' cluintinn bìog
Chan eil mi ga chluinntinn ro mhath
Chan eil mi ga cluinntinn
  Asking someone if they can hear you A bheil thu gam chluinntinn?
  Saying you can hear someone Tha mi gad chluinntinn
Tha mi ga cluinntinn
Tha mi gan cluinntinn
  Asking someone if they can feel something A bheil thu a' faireachdainn pian?
A bheil thu ga fhaireachdainn?
A bheil thu ga faireachdainn?
  Saying you can feel something Tha mi a' faireachdainn beagan fuar
Thuit mi 's tha mi ga fhaireachdainn a-nis
Tha an trèan a' falbh; tha mi ga faireachdainn a' gluasad
  Saying you cannot feel anything Chan eil mil a' faireachdainn càil
Talking about consumer issues Saying something is worth money 'S fhiach e e
'S fhiach i e
  Saying something is well made Tha e air a dhèanamh gu math
Tha i air a dèanamh gu math
Tha iad air an dèanamh gu math
  Saying how long something will do Nì e / i / iad an gnothaich dhomh airson bhliadhnaichean
  Saying how long something will do someone else Nì i an gnothaich dha airson bliadhna no dhà
Nì e an gnothaich dhi gus am bi i deiseil san sgoil
  Saying something is coming apart Tha an sgiort agad a' tighinn às a chèile
Tha e a' tighinn às a chèile
  Suggesting that something can be mended Tha toll ann ach faodaidh tu a chàradh
  Asking for a replacement and responding an àite an fhir seo
an àite na tè seo
Am faod mi CD eile fhaighinn an àite an fhir seo?
Am faigh mi teip eile an aite na tè seo?
Faodaidh, ma tha cuidhteas agaibh
Bheir gu dearbh, bheir mi tè eile dhuibh na h-àite
  Asking for your money back Tha mi ag iarraidh m' airgead air ais, tha seo briste
  Praising the service Abair deagh sheirbheis!
Tha sibh a' toirt seachad deagh sheirbheis an seo
  Criticising the service Abair droch sheirbheis!
'S e droch sheirbheis a tha seo
Talking about job prospects Asking someone what they'd like to do Dè bu toigh leat / leibh a dhèanamh?
Dè bu toigh leat a dhèanamh nuair a dh'fhasas tu mòr?
  Asking someone if they would like to do a particular job Am bu toigh leat a bhith nad phoileas?
A bheil thu airson a bhith nad actair?
  Saying what job you would like to do Bu toigh leam a bhith nam shaighdear
  Saying what type of work you would like to do Tha mi airson a bhith ag obair ann an craoladh
Tha mi airson daoine a chuideachadh
Bu toigh leam a bhith ag obair le airgead
  Asking someone what they're interested in A bheil ùidh agad ann an siubhal?
A bheil ùidh agad ann an ealain, no cèol?
  Saying what you're interested in Tha ùidh agam ann an còcaireachd / ann an saidheans
  Saying something is a good opportunity 'S e cothrom math a th' ann dhomh cosnadh a dhèanamh
'S e cothrom math a th' ann dhut / dhuibh

The Royal Bank Of Scotland