Assessment Unit 4

IRE 4 - Source: Speaking Our Language 28 - 36

At Level 4 the student should know the following words / structures and those in SOL Programmes 1 - 27 and be able to use them in conversation.
General Outcome Function Description Language Examples
Dealing with people Asking to speak to someone Am faod mi bruidhinn ri Dàibhidh / ris an dotair?
Am faod mi bruidhinn ris / rithe?
  Saying a person may / may not speak to someone Faodaidh, faodaidh tu / sibh bruidhinn ris / rithe
Faodaidh, cha bhi e fada
Chan fhaod, chan fhaod thu bruidhinn ris
  Requesting to see someone Am faod mi fhaicinn?
Am faod mi a faicinn?
Am faod mi Mgr MacCoinnich fhaicinn?
  Saying a person may / may not see someone Faodaidh, faodaidh tu fhaicinn
Faodaidh, faodaidh sibh a faicinn
Chan fhaod
Chan fhaod sibh a faicinn
  Saying that you would like to speak to someone Tha mi airson bruidhinn ri do mhàthair
Tha mi airson bruidhinn ris an tidsear
Tha mi airson bruidhinn ris / rithe
  Saying you would like to see someone Tha mi airson fhaicinn
Tha mi airson a faicinn
Tha mi airson d' athair fhaicinn
  Giving reasons for not being able to see someone Tha e trang / air falbh etc
Tha i a-muigh / aig coinneamh etc
Chan eil i anns an oifis / a-staigh etc
Tha mi duilich, tha e ro thrang an-dràsta
Asking when someone will be:
-free
-back / in / ready
Cuin a bhios am manaidsear / an dotair saor?
Cuin a bhios tu air ais / a-staigh / deiseil?
  Saying when Bidh i / e saor ann an còig mionaidean
Cha bhi e / i fada
Bidh mi a-staigh a-màireach
  Asking where you'll meet Càit an coinnich sinn?
  Saying where Coinnichidh mi riut / riubh aig an stèisean / anns an taigh-òsta / faisg air Oifis a' Phuist
  Asking where someone will be Càit am bi thu?
  Saying where Bidh mi aig ceann an rathaid / aig Presto's
Ordering food and drink Asking if someone is hungry A bheil an t-acras ort / oirbh / air / oirre?
  Saying you / someone is hungry Tha an t-acras orm
Tha an t-acras air / oirre / air Màiri.
  Asking if someone is thirsty A bheil am pathadh ort / oirbh / air / oirre
  Saying you / someone is / are thirsty Tha, tha am pathadh orm / ort / air / oirre.
  Asking what someone will have to eat / drink Dè ghabhas tu / sibh / e / i / iad?
Dè ghabhas a' chlann?
Dè tha thu ag iarraidh ri ithe / ri òl?
  Saying what food or drink you wil have Gabhaidh mi staoig / cearc ròsta / feusgain etc.
  Saying what someone else will have Gabhaidh e / i / iad / hama / scona / uighean etc.
Gabhaidh Eòghann ubhal
  Saying the food is nearly ready Tha am biadh gu bhith deiseil.
Asking what food or drink a person would like & replying Dè bu toigh leat / leibh?
Dè bu chaomh leat / leibh?
Am bu toigh leat glasraich / pònair?
Am bu chaomh leat mìlsean / uachdar?
Bu toigh l'
Cha bu toigh l'
Bu chaomh l'
Cha bu chaomh l'
Bu toigh leam fìon dearg
  Saying you've had enough Tha sin gu leòr
Fònaidh sin
Tha mi làn
  Asking if someone will have more & saying no An gabh thu tuilleadh?
Cha gabh, tha sin gu leòr
  Asking for more & replying Am faigh mi tuilleadh?
Am faigh mi tuilleadh cofaidh?
Gheibh / Chan fhaigh
  Asking for a table at a restaurant Am faigh sinn bòrd?
Am faigh mi bòrd airson dithis / triùir?
  ... and responding Gheibh, trobhadaibh
Gheibh, thigibh an taobh seo
Chan fhaigh, tha mi duilich, tha e ro anmoch
Tha mi duilich, tha sinn dùinte.
Expressing needs Asking whether someone must do something & responding Am feum thu / sinn falbh / a dhol a dh'obair?
Feumaidh / chan fheum
  Telling someone they must do something Feumaidh sibh suidhe.
Feumaidh i / e an doras a dhùnadh.
  Saying one doesn't have to do something Chan fheum mi càil a thoirt learm.
Chan fheum thu stad an seo.
  Responding to a question Am feum mi ithe?
Chan fheum.
Chan fheum, chan fheum thu sin ithe.
Am feum mise a dhol ann?
Cha leig thu leas.
  Saying what must be done Feumaidh mi deoch a ghabhail / rudeigin ithe etc.
  Having to put something on Feumaidh mi còta a chur orm.
Feumaidh tu seacaid a chur ort.
Feumaidh e ad a chur air.
Feumaidh i brògan a chur oirre.
  Giving reasons Am feum mi seacaid a chur orm?
Feumaidh, tha e fuar a-muigh.
Chan fheum, tha e tioram.
  Saying what must be taken Feumaidh mi sgàilean a thoirt leam.
Feumaidh tu deoch a thoirt leat etc.
  Having to hurry Feumaidh mi greasad orm.
Feumaidh tu greasad ort.
  Having to buy something Feumaidh mi stampaichean a cheannach.
  Asking when something must happen Cuin a dh'fheumas tu falbh / eìrigh / a bhith ann?
  ... and replying Feumaidh mi falbh an-dràsta fhèin / èirigh aig seachd uairean / a bhith ann mus fhalbh e.
Giving directions Asking where a place is Càit a bheil an taigh-bidh?
Sràid a' Chaisteil?
A bheil fhios agaibh càit a bheil an t-ionad spòrs?
  Telling where a place is Càit a bheil Oifis a' Phuist?
Tha i shiòs an sin / faisg air a' gharaids / ri taobh na sgoil etc.
  Saying something is on your right / left air do / ur làimh dheis
air do / ur làimh chlì
Tha mi mu cheithir mìle air falbh, air ur làimh dheis
Gabh a' chiad rathad air do làimh chlì.
  Telling someone to turn left or right Tionndaidhibh ris an làimh dheis.
Tionndaidhibh ris an làimh chlì.
  Asking how to get to a place Ciamar a gheibh mi a / gu Ghlaschu?
Ciamar a gheibh mi chun nam bùthan?
Ciamar a gheibh mi dhan amar-snàmh?
  Saying what road to take Faodaidh sibh a dhol ann air an M8 / a dhol sìos an rathad sin.
Faodaidh tu an A9 a ghabhail.
  Telling how far away something is Tha e mìle air falbh.
Tha e mu dhà mhìle air falbh.
Chan eil e fada air falbh.
  Telling a person to carry on Cumaibh oirbh / cum ort...
Cum ort sìos an rathad seo airson mìle.
Feumaidh tu a dhol air adhart trì mìle.
Ma thèid sibh suas an t-sràid, chì sibh e
Ma tèid thu seachad air na solais, tha e air do làimh dheis.
  Giving reasons for not being able to help Tha mi duilich, chan eil fhios agam / chan eil mi a' fuireach an seo / chan eil mi eòlach an seo.
  Saying where someone or something is air beulaibh / air cùlaibh
eg Gheibh sibh tacsaidh air beulaibh an stèisein.
Càit a bheil an t-ospadal?
Tha e air cùlaibh a' mhargaidh.
Describing / planning a holiday Saying you would like to go on holiday Tha mi airson a dhol air saor-làithean
or
Bu toigh leam a dhol air saor-làithean
  Asking where someone is going Càit a bheil thu / sibh a' dol?
  ... and replying Tha mi a' dol a-null thairis / dhan Fhraing etc.
  Saying where you would like to go Tha mi airson a dhol a dh'Astrailia / gu Feis Dhùn Eideann.
  Discussing when to go Cuin a tha sibh airson a dhol ann?
Tha sinn airson a dhol ann sa gheamhradh
Bu toigh leam falbh a Chanada an-bliadhna.
  Discussing how long the holiday will be Dè cho fada 's a bhios sibh air falbh / thall thairis etc?
Bidh sinn air falbh airson seachdain / fad seachdain / airson coladeug etc
Bidh sinn ann an Sealtainn airson dà sheachdain.
  Asking / telling when you're going Cuin a bhios sibh a' falbh?
Bidh sinn a' falbh ann an seachdain / aig deireadh na seachdain.
  Asking / telling if someone else is going A bheil duine a' dol ann comhla riut / ruibh?
Tha a' bhean agam a' dol ann cuideachd.
Chan eil duine a' dol còmhla rium
  Being asked / telling where you're staying Càit a bheil sibh a' dol a dh'fhuireach?
or
Càit am bi sibh a' fuireach?
Bidh sinn a' fuireach ann an taigh-òsta / còmhla ri càirdean.
  Arriving and coming back Cuin a bhios sibh a' ruighinn?
Bidh sinn a' ruighinn madainn Diluain / aig leth-uair an dèidh còig.
Cuin a bhios tu air ais?
Bidh mi air ais Diardaoin seo tighinn.
  Discussing where to stay for the night Càit am fuirich sinn a-nochd?
Faodaidh sinn fuireach an sin / ann an àite le leabaidh is bracaist.
Sin àite shuas an sin-bidh sinn ceart gu leòr, nach bi?
  Booking accommodation Am faigh mi rùm singilte / rùm dùbailte / rùm airson dithis? etc
Gheibh gu dearbh
  Asking how long someone is staying Dè cho fada 's a bhios sibh a' fuireach?
or
Cia mheud oidhche a bhios sibh a' fuireach?
  Saying how long Dìreach a-nochd / dà oidche / trì oidhcheannan.
Bidh sinn a' fuireach seachdain.
  Asking / telling what a room costs Dè tha an rùm a' cosg?
or
Dè na tha an rùm?
  Buying tickets Tha e leth-cheud not / fichead not 's a còig
Ticead gu Inbhir Aora, mas e ur toil e.
Talking about abilities Asking if someone can do something An urrainn dhut / dhuibh peantadh / snàmh etc.
  Saying yes / no 'S urrainn / Chan urrainn
  Saying you can / cannot do something 'S urrainn dhomh marcachd.
Chan urrainn dhomh dràibheadh.
  Saying someone else can do something 'S urrainn do dh'lain streap / a dhèanamh
'S urrainn do Mhòrag a' chlàrsach a chluich.
'S urrainn dhi / dha / dhaibh dannsa / tuilleadh fhaighinn.
  Adding emphasis idir
An urrainn dhut idir greasad ort?
Chan urrainn dhut a dhol ann idir.
  Saying something is easy furasta or soirbh
An urrainn dhut sin a dheànamh?
'S urrainn, tha e furasta / soirbh.
  Saying something is difficult doirbh or duilich
An urrainn dhut an coimpiutair obrachadh idir?
Chan urrainn, tha e doirbh / glè dhuilich.
  Giving reasons Chan urrainn, tha mi fada ro sgith.
An urrainn dhut idir sin ithe?
Chan urrainn, is beag orm feòil / tha cus ann / tha e fada ro fhuar.
  Making requests and replying An urrainn dhut an doras a dhùnadh?
An urrainn dhomh am fòn agaibh a chleachdadh?
'S urrainn, siuthadaibh.
Stating intentions and expectations Asking what someone intends to do A bheil dùil agad / aice / aige a dhol ann a-màireach?
  Stating intentions Tha dùil agam / againn / aige / aice / aca fuireach gu Diluain / a bhith an seo Diciadain.
Chan eil dùil agam an teip ùr fhaghinn.
  Asking when someone intends to go & replying Cuin a tha dùil agad falbh / dhol ann?
Bidh sinn a' falbh anns an luchar.
  Asking when someone intends to come back and replying Cuin a tha dùil agad tilleadh / a bhith air ais?
Bidh mi air ais Diardaoin air ais a-màireach.
Tillidh sinn Diluain.
  Saying you intended / did not intend something Bha dùil agam a dhol dhan bhanca an-diugh
Chan robh dùil agam fuireach cho anmoch.
  Being reminded of your intentions Nach robh dùil agad fònadh gu Niall.
  ... and replying Bha, ach cha robh tìde agam.
  Making a suggestion Dè mu dheidhinn na te seo / a dhol a-mach.
  Expressing expectations Tha dùil agam ri deagh naidheachd.
Tha dùil aice ri leanabh.
  Asking who or what someone expects Cò ris a tha dùil agad?
A bheil dùil agad ri duine / Màrtainn?
  ...and replying Tha dùil agam ri litir bhon cholaiste.
Tha, tha dùil agam ris.
  Saying you didn't expect someone Cha robh dùil agam riut / rithe / ri seo.
Expressing hopes Hoping something is Tha mi an dòchas gu bheil an t-acras ort.
Tha e / i an dòchas gu bheil i nas fheàrr.
  Hoping something is not Tha mi an dòchas nach eil e a-staigh / nach eil sinn ro anmoch.
  ... and responding O, tha! Tha an t-acras mòr orm.
Chan eil mi a' smaoneachadh gu bheil.
  Hoping something was Tha mi an dòchas gun robh turas math agad.
  Hoping something was not Tha mi an dòchas nach robh thu sgìth.
  ... and responding Cha robh, ach tha mi sgìth a-nis.
Cha robh, cha robh mi sgì idir.
  Hoping something will be Tha mi an dòchas gum bi thu modhail / gum bi tide gu leòr againn.
  Hoping something will not be Tha mi an dòchas nach bi thu ro fhuar / nach bi an bus fada.
  ... and responding Bidh, tha mi an còmhnaidh madhaill.
Tha mi an dòchas gum bi.
Cha bhì, tha còta blàth orm.
Tha mi an dòchas nach bi.
  Hoping someone will enjoy something Tha mi an dòchas gun còrd an CD ruibh / gun còrd e riut.
  ... and responding Còrdaidh, tha mi cinnteach.
Exchanging news Asking for someone's news Dè tha dol?
or
Dè do naidheachd?
or
A bheil càil as ùr?
  Saying you have little or no news Chan eil càil.
Dìreach an àbhaist.
Chan eil mòran.
  Telling good news Fhuair an duine agam obair.
Deagh naidheachd, tha obair ùr agam.
  Saying you're happy to hear something Tha mi toilichte a chiuinntinn.
  Other responses to good news Tha sin math.
Nach math sin!
Meal do naidheachd.
  Telling bad news Tha Anna san ospadal.
Chan eil Stiùbhart gu math.
Droch naidheachd, tha mi gun obair an-dràsta.
  Saying you are sorry to hear something Tha mi duilich a chluinntinn.
Tha mi duilich sin a chluinntinn.
  Other responses to bad news Tha mi duilich, chan eil sin cho math.
Tha mi glè dhuilich, 's è droch naidheachd a tha sin.
  Telling that someone had an accident Bha tubaist aige / aice.
Bha tubaist aig Seasaidh.
Dè thachair?
Thuit i agus bhris i a cas.
  Asking whether someone heard about something and responding An cuala tu mu dheidhinn Iain agus Ealasaid?
Chuala, chuala mi gu bheil iad a' dol a phòsadh.
Cha chuala, dè tha ceàrr?
An cuala tu gu bheil Eideard anns an ospadal?
Cha chuala, tha mi duilich mu dheidhinn sin.
  Asking whether someone got something and responding An cuala tu gun d'fhuair Peigi càr ùr?
Chuala, chunnaic mi e.
Cha chuala, dè seòrsa a th'ann?

The Royal National Mod